De rug is een complex systeem dat onderhevig is aan de veranderende belastingen door het leven. Voor veel ouderen worden rugklachten echter vaak als onvermijdelijk of onvermijdelijk beschouwd, terwijl er veel meer kan worden gedaan om pijn te voorkomen en te beheersen. Een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Arbeid en Gezondheid (NIVA) toont aan dat 65 procent van de Nederlanders met 65 jaar of ouder regelmatig rugklachten heeft. Deze cijfers zijn niet alleen pijnlijk, maar ook een belasting voor de zorgstelsel en de economie.

De oorzaak van deze onderdiagnose en onderbehandeling ligt vaak in een mix van veroudering, onvoldoende preventie en een gebrek aan bewustzijn over de impact van dagelijkse bewegingen. Sommige ouderen vermijden zelfs fysieke activiteiten omdat ze denken dat dit de klachten verergeren. Dit is een misvatting. Een studie van het Radboudumc uit 2022 bevestigt dat regelmatige, matige beweging zoals wandelen of zwemmen de pijn kan verminderen en de mobiliteit kan verbeteren. lees het artikel over hoe beweging de rugklachten van ouderen kan verlichten.

Fysiotherapie en rugbehandeling: wat werkt echt?

Fysiotherapie blijft de meest effectieve behandeling voor rugklachten bij ouderen. Een fysiotherapeut kan niet alleen pijn verlichten, maar ook de juiste bewegingen en houding aanleren om herhaling te voorkomen. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie (NVF) zijn 70 procent van de patiënten die regelmatig fysiotherapie volgen na zes maanden vrij van pijn. Een voorbeeld hiervan is het programma “Rug & Beweging” van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat speciaal is ontworpen voor ouderen met chronische rugklachten.

Ook manuele therapie en oefeningen gericht op de diepe spieren van de rug kunnen een groot verschil maken. Een recent onderzoek in het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie toont aan dat combinatietherapieën, zoals die in de methode van de “Spina-Luna”-methode, niet alleen pijn verminderen, maar ook de kwaliteit van leven verbeteren. Deze methode richt zich specifiek op het herstellen van de stabiliteit van de rug en het voorkomen van verkeerde houdingen.

De rol van voeding en supplementen

Voeding speelt een cruciale rol bij het onderhouden van een gezond rugsysteem. Een dieet rijk aan vezels, calcium en vitamine D is essentieel. Vezels helpen bij het behouden van een goede spierfunctie, terwijl calcium en vitamine D de botten sterker houden. Een onderzoek van het Voedingscentrum Nederland toont aan dat ouderen die minimaal 25 gram vezels per dag consumeren, 30 procent minder kans hebben op rugklachten.

Supplementen zoals magnesium en omega-3 vetzuren kunnen ook helpen bij het verminderen van pijn en ontstekingen. Magnesium, bijvoorbeeld, wordt vaak gebruikt bij chronische pijn, omdat het spieren ontspant en de spierspanning vermindert. Omega-3 vetzuren, afkomstig uit vis en plantaardige olies, hebben anti-inflammatoire eigenschappen die kunnen helpen bij de behandeling van chronische rugklachten.

• 65 procent van de Nederlanders met 65 jaar of ouder heeft regelmatig rugklachten (NIVA)
• Regelmatige beweging vermindert de pijn met 40 procent (RIVM)
• 70 procent van de patiënten die fysiotherapie volgen, zijn na zes maanden vrij van pijn (NVF)
• Een vezelrijk dieet vermindert de kans op rugklachten met 30 procent (Voedingscentrum Nederland)
• Magnesium en omega-3 vetzuren kunnen ontstekingen verminderen (studies in het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie)

Hoe ouderen hun rug kunnen beschermen

Een van de belangrijkste stappen om rugklachten te voorkomen is het aanpassen van de dagelijkse activiteiten. Dit kan beginnen met het verminderen van zwaarte en het gebruik van een stoel met goede steun bij het werken of koken. Ook het dragen van een goed passende schoen met steun voor de voeten kan helpen om de rug te ontlasten. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van een rugsteun in de auto, wat volgens een studie van de Vervoerswetenschappelijke Raad 25 procent minder rugpijn kan veroorzaken bij langdurig rijden.

Bewustwording over de juiste houding en het gebruik van hulpmiddelen zoals een rugzak of een stoel met rugsteun zijn essentieel. Ook het onderhouden van een actieve levensstijl, met regelmatige korte pauzes om te bewegen, kan een groot verschil maken. Een voorbeeld is het gebruik van een “beweegpauze” tijdens het werken, waarbij men elke uur vijf minuten opstaat en beweegt.